Ajutoortoqaraangat…
Sillimmasersimaneq pitsaasuuvoq! Piffissami kingullermi marlussunnik pisoqartarsimavoq nammineq pigisamik sillimmasersimanissaasa pingaaruteqassusiannik ersersitsisumik. Augustusip qaammataani Maniitsumi inissiap ikuallanneratigut aammalu qanittukkut Tasiilami umiatsiaaqqat talittarfianni ikuallattoqarneratigut ajutoornerup qanoq sukkatigisumik siumullu naatsorsuutiginngisamik pisinnaanera ersersinneqarpoq.
Imminnut, ilaquttaminnut namminnerlu pigisaminnut naammattumik matussutissaqarnissap aaqqiiviginissaa atuisut namminneq akisussaaffigaat.
Atuisut nalinginnaat sillimmasissutissaat pingaarnerit tulliullugit eqqartorneqassapput. Iluatinnaateqarpoq maluginiassallugu attattorsimaffik massakkut takuneqarsinnaasoq qanoq amigaateqartigisoq aammalu sillimmaseeriaatsinut assigiinngitsunut tapiliutissat amerlasuut taamaalilluni pigineqarmata.
Ilaqutariinnut sillimmasiissut
Inissiat Maniitsumi ikuallanneranni ikittuinnaat sillimmasersimapput. Taakku inuit pigisaminnik annaasaqartut pequtiminnullu sillimmasiisimanngitsut annaasamik taarser-neqarnissaannut annikitsuinnarmik periarfissaqarput !
Ilaqutariinnut sillimasiissut ”tamakkiisumik aaqqiineruvoq” susassaqarfinnik arlalinnik matusissutissaasoq. Taanna aamma taaneqartarpoq imminut (inummut namminermut) sillimmasernertut, angerlarsimaffimmut sillimmasiinertut, inoqutigiinnut sillimmasiinertut, inissiamut sillimmasiinertut imaluunniit pequtinut sillimmasiinertut. Ilaqutariinnut sillimmasiissutip inoqutigiinni ilaqutaasutut ilaasortaasut sillimmasiisup pineratut najugaqartut tamaasa matussusertussaavai. Amerlasuutigullu qitornat 21 inorlugit ukiullit allami inillit aamma sillimmasiissummit ilanngunneqartarlutik.
Sillimmasiissut ulluinnarni oqalunnermi qanorluunniit taaneqaraluarpat tunngaviatigut makku matussuserneqartussatut aallaavigineqartarput:
Pequtinut sillimmasiissut:
Inoqutigiit namminneq pigisaat tillinneqarpata, aserorterisoqarneratigut aserorneqarpata, imermit pitarneqarlutik ikuallannikkulluunniit ajoquserneqarpata aningaasartuutit sillimmasiissummit taassumannga matussuserneqassapput. Inuup nammineq pigisai tassaapput pigisat angerlarsimaffimmut attuumassutillit aammalu angerlarsimaffimmit imaaliallaannaq nuunneqarsinnaasut, imaappoq piit suulluunniit soorlu atisat, pinnersaatit, TV-kkut isiginnaarutit. sikkilit, sakkut (sannatit) nammineq pigisat il.il.
.
Akisussaanermut sillimmasiissut:
Akisussaanermut sillimmasiissutip matussusertarpai ajoqusernerit ilaqutariinni ilaasortap arlaata piaarinaatsoorluni aserugai, allap pigisaani imaluunniit inunni allani aserugai. Taamaattorli ajoquserneq angallammit assakaasulimmit, motorillimmit ajoquserneqarpat angallammut taamaattumut inatsisit malillugit akisussaanermut sillimmasiisimasup matussusertussaavaa.
Umiatsianut sillimmaasiissut
Angallat, tassa umiatsiaq, inuit amerlasuut ulluinnarni inuunerannut pingaarutilittut akuusarpoq. Angallassineq piniarnerluunniit apeqqutaatinnagit imaatigut angallateqanngikkaani napaniarnissaq ajornakusoorluinnarsinnaavoq. Taamaattumik umiatsiap sillimmasersimanissaa pingaaruteqarluinnarpoq, angallateqarani inuuniarnissaq imaaliallaannaq pinermi atugaalersinnaalluni.
Umiatsianut tunngatillugu akisussaanermut sillimmasiissummik peqarpoq, tassaallutillu angallatit motorillit sillimmasernerat (kaskoforsikring) aammalu ajutoorsinnaanermut sillimmasiineq. Akisussaanermut sillimmasiissutip (inatsisitigut pisussaaffiunngitsup) ajoqusernerit matussusertarpai ajoqusernerit angallammit innarlerneqartut inummi pingajuusumi imaluunniit inuup pingajuusup pigisaani.
Angallatip motorillip sillimmaasernerata matussusernerusarpai tillinniarneq, aserorterineq, ikuallanneq qaartoornerlu. Taamatuttaaq angallatip motorillip sillimmasernerata amerlasuutigut matussusertarpai ajoqusernerit umiatsiami pisut amutinnermut singitsinnermut tunngassutillit imaluunniit ajoqusernerit umiatsiap ikkaarlinnerata kingunerisaanik pisut. Angallatip motorillip sillimmasernerata matussusertanngilai inuup pigisai angallammiittut. Tamakku matussuserneqassappata tapertatut sillimmasiissut piumasarineqartarpoq (iluatinnaateqarpoq oqaatigissallugu pequtinut sillimmasiissutip annaasat taama ittulluunniit matussusertanngimmagit).
Kingullertut taaneqassaaq ajutoorsinnaanermut sillimmasiissut sillimmasiunneqarsinnaamat angallammi issimasunut matussutissaasoq, taakku timikkut innarligaappata imaluunniit ajutoornikkut inuunertik annaappassuk.
Angallatit sillimmasernissaannut neqerooruteqartartut amerlaqaat matusissutissallu assigiiaanngittartorujussuullutik, taamaattumik sillimmasiissutip allagartaani matusissutissat annertussusissaata misissoqqissaarnissaa tamatigut isumagisaruk !
Malugiuk namminersorlutik inuussutissarsiortunut tunngatillugu angallatinut sillimmasiissutinut piumasaqaatit allat atuuttarmata.
Biilinut sillimmasiissut
Akisussaanermut sillimmasiissut
Angallannermi ajutoortoqarpat angallatip motorillip ajoqusigai akisussaasuusup taarsiissuteqarfigisussaavai, tamanna atuuppoq biilinut taamatullu aamma snescooterinut, motorcykelinut kiisalu knallertinut. Aammattaaq angallannermut inatsit naapertorlugu angallatini motorilinni akisussaanermut sillimmasiissuteqarnissaq inatsisitigut piumasaqaataavoq.
Akisussaanermut sillimmasiissutip matussusertarpai ajoqusernerit angallatip motorillip innarligai, taamatuttaaq angallammi taamaattumi ilaasut. Akerlianilli akisussaanermut sillimmasiissutip matussuertanngilai aquttup ajoquserneri, soorluttaaq aamma taamaattoq aquttup pigisaani ajoqusernerit imaluunniit angallammut mtorilimmut kalitaliussat matussuserneqaratittaaq.
Angallammut motorilimmut sillimmasiissut
Akisussaanermut sillimmasiissutip inatsisitigut pisussaaffiusup saniatigut aammattaaq angallammut motorilimmut tunngatillugu sillimmasiissutip amerlasuutigut sillimmasiissutiginissaa toqqarneqartariaqarpoq. Angallatinut motorilinnut sillimmasiissutip matussusertarpai angallammi motorilimmi ajoqusernerit kiisalu taassuminnga tillinnerit. Angallammut motorilimmut sillimmasiissut biilinut nutaanut naleqarnerusunullu sillimmasiissutigissallugu pitsaasuuvoq, ajoqusernermi annaasinnaasat annertunerusarmata.
Taamaattorli oqaatigissallugu iluatinnaateqarpoq angallatinut motorilinnut sillimmasiissutip ajoqusernerit matussusertanngimmagit manngertorninernit, nungullartiternernit, ujaqqat kallugunnerannit, kigarnernit assigisaannilluunniit pisut.
- Silimmasiissutip ajoqusernerit piaaraluni ajoqusikkat imalluunnit annertuumik mianersuaalliornikkut pilersut matussusertanngilai.
- Sillimmasiissutip ajoqusernerit matussusertanngilai ajutoornerni pisut aquttup imigassartorsimaneranik pissutillit imaluunnit aquttup biilersinnaanermut allagartaqannginneranik pissutillit. Ajutoornermi aquttup pisuussuteqannginera qularnarunnaarsinneqarsinnaappat.
Ajutoorsinnaanermut sillimmasiissut
Ajutoorsinnaanermut sillimmasiissummi siunertarineqarpoq ajutoornerup kingunerisaanik aningaasaqarnikkut annaasat timikkut atamasumik ajoqutileqalernikkut pilersartut killilersimaarnissaat. ”Ajutoorneq” imatut isumaqartinneqarpoq pisut avataanit pisut ajutoornermut peqqutaasut. Assersuutissat marlussuit aajuku:
”Sikkilertumit aporneqarlutit uppipputit!” Pisoq taanna avataanit pivoq matussuserneqartoq.
”Biilertillutit ajortipputit taamaattumillu ajutoornermut akuulerlutit annertuumik ajoquserlutit”. Tamanna avataanit pinngilaq matuussutissaqartinneqaranilu.
Ajutoorsinnaanermut sillimmasiissut annertusitinneqarsinnaavoq pisunut marluusunut matussutissanngortillugu. Taamatuttaaq ajutoorsinnaanermut nammineq sillimmasiissutigisaq annertusitinneqarsinnaavoq sulinerup nalaani aamma matusissutissanngortillugu. Nalinginnaasuuvoq sulisitsisup sillimmasiissutaa matusissutaasarluni, sulinerup nalaani ajutoornernik pisoqassappat.
Ataatsimut isigalugu ajutoornerit matussusertanngilai nappaammik pissuteqartut imaluunniit ajutoorneq pippat ajutoortoq aalakoorsimappat, aanngajaarniutinik atuinermigut sunnerneqarsimappat imaluunniit annertuumik mianersuaalliorluni pissusilersorsimappat.
Taarsiissutitut pissarsiap tunniunneqartup annertussusianut apeqqutaavoq qanoq ajortigisumik ajoqusertoqarsimanersoq. Atamasumik ajoquteqarlerneq annertuneruppat taarsiissutip aningaasartaa annertunerussaaq.
Oqaatigineqareersutut ajutoorsinnaanermut sillimmasiissummi napparsimaneq ilannguneqanngilaq.
Illumut sillimmasiissut
Illumik pigisaqaraanni namminerlu illugisamut taarsigassarsisimagaanni illumut sillimmasiissummik peqartoqariissaaq ikuallattoornissamut sillimmasiissummik. Taarsigassarsititsisup illumik sillimmasiissuseqartitsisuusup tamatigut piumasarisussaavaa illup ikuallattornissamut sillimasersimanissaa.
Ikuallanikkut ajoqusersinnaanermut sillimmasiissutip matussusertussaavai illumi ajoqusernerit ikuallannermik, kallerup inneranik imaluunniit qaartoornermik pissuteqarpata.
Illumut sillimmasiissut ilassuseqarneqarsinnaavoq sillimmasiissutinik sialummit, qerisoornermit, anorersuarmit il.il. pissutilimmik ajoqusernerit matussusernissaannut.
Eqqaamasariaqarpoq nammineq illugisamut akiitsoqanngikkaluaraanniluunniit sillimmasersimanissaq tamatigut iluaqutissaasarmat. Illu sunaluunniit annertuumik naleqartarpoq inuillu amerlasuut aningaasaqarnermikkut pigisatut nammineq oqartussaaffigisatut anginerpaatut isigisarpaat. Nammineq illuutigisaq sillimmasissallugu tamatigut akilersinnaavoq.
Qimminut akisussaanermut sillimmasiissut
Sillimmasiissutip taamatut ittup qimmerisap uumasuni allani imaluunniit inunni taakkuluunniit pigisaani ajoqusigai matussusertarpai. Taamatuttaaq sillimmasiissutip taassuma ajoqusernerit matussusertarpai qimmeq sillimmaserneqartoq ajoqusernermut pisuusimappat.
Inatsimmi aalajangersarneqanngilaq qimmeq pillugu akisussaanermut sillimmasiissoqassasoq taamaattumillu sillimmasiissut inatsisitigut pisussaaffiunngilaq. Taamaattorli inatsit malillugu qimmimik piginnittoq kinaassusersiornertaqanngitsumik akisussaavoq, tassa ajoqusernernut tamanut qimmip piliaanut piginnittoq taarsiissuteqarnissamut pisussaatitaavoq.
Eqqartuussissummut ikiorserneqarnissamut sillimmasiissut
Sillimmasiissutit assigiiaanngitsut arlallit eqqartuussissummut ikiorserneqarnissamut sillimmasiissutaasinnaapput. Ilaatigut ilaqutariinnut sillimmasiisummi, angallammut motorilimmut sillimmasiissummi kiisalu illumut sillimmasiissummi eqqartuussissummut ikiorserneqarnmissamut sillimmassiissut ilanngunneqartarpoq.
Eqqartuussissummut ikiorserneqarnissamut sillimmassisuussut iluaqutigalugu eqqartuussissuserisumut aningaasartuutit amerlanersai sillimmasiisarfiup akilertarpai eqqartuussivimmi suliassanngortitaanermi inatsisilerinikkut ikiorneqarnissaq pisariaqartinneqarpat. Eqqartuussissummut ikiorserneqarnermut matussuserneqartarput nammineq illuatungerisallu inatsisilerinikkut aningaasartuutai taakku akilerneqarnissaat piumasarineqaraangat (eqqartuussissummi ajorsarnermut).
Ataatsimulli isigalugu eqqartuusissummut ikiorserneqarnermi imaappoq eqqartuussissusilerisumut aningasartuutit sillimmasiissummit matussuserneqartaratik akileraartarnermi, akiliisitsiniartarnermi, pineqaatissiissutini, pisortat oqartussaasuinut akerleriissutini kiisalu avinnermi kingornussarsiassat pillugit apeqqutini sulianut tunngasuni.
Erseqqissassallugu pingaaruteqarpoq eqqartuussissummi ikiorserneqarnermut sillimmasiissut taamaallaat atuuttarmat sillimmasiissutigineqartumut tassungarpiaq tunngatillugu. Imaappoq eqqartuussissuserisup ikiuuneranut aningaasartuutit taamaallaat matussuserneqartarlutik suliaq pineqartoq sillimmasiissummut naleqquppat, assersuutigalugu:
”Illup pigisavit tunineranut tunngatillugu isumaqatigiinngittoqalerpoq naggataagut pisisup illit eqqartuussivimmut suliassanngortillutit, assersuutigalugu illup sananeqaataani amigaatit pissutigalugit.”
Matumani illumut sillimmasiissut eqqartuussissummut ikiorserneqarnermi eqqartuussissuserisumut aningaasartuutinut akiliutitut iluaqutaavoq. Tassa eqqartuussissummut ikiorserneqarnermut tunngatillugu ilinnut iluaqutaanngilaq assersuutigalugu umiatsiamut sillimmasiisimaguit kiisalu biilimut sillimmasiisimaguit eqqartuussissummut ikiorneqarnissaq ilanngullugu. Tassa illumut sillimmasiissummi eqqartuussissummut ikiorserneqarnissaq kisimi matussusiissaaq.
Sillimmasiisarfiit
Sillimmasernissamut periarfissaqarluarpoq. Qallunaat Nunaanni arlalinnik sillimmasiisarfeqarpoq Kalaallit Nunaanni aamma sillimmasiisarnernik ingerlataqartunik tassanilu allaffeqartunik. Nunatsinni Telefonbogi 2006 – 2007 malillugu sillimmasiisarfiit makku piseqqusaaruteqarput quppnernerni sungaartuni qupp. 370 – 371:
Kalaallit Forsikring – if skadesforsikring, Codan Forsikring aamma Tryg Forsikring.
Eqqaamajuk
Sillimmasiinissamik pisariaqartitsineq inummiit inummut assigiiaanngittarpoq namminerlu pisariaqartitaq isumaliutigineqarluartariaqarluni kingornalu sillimmasiissutit pisariaqartinneqartut sillimmasiissutiginissaat isumagisariaqarluni. Sillimmasiisarfinnut apeqquteqartarit tamatigullu eqqaamasaruk sillimmasiinermi policet assigiinngitsut peqqissaarullugit atuartassagakkit, sunut matusissutaanissat nalornissuteqarfiginnginnerussagakku.
Sillimmasiissutinut akiliutaasartut ilaaneeriarluni qaffasissutut isikkoqarsinnaasarput immaqalu pisariaqanngitsutut aningaasartuutissaannartut. Tassanngaannaq sillimmasiissummit akiliunneqarnissaq pisaqalersinnaasarpoq pisoq atugarissaarfiugaluartorluunniit navianartorsiortinneqarmat. Naammattumik matussutissaqarani aningaasartuutit ajutoortoqartillugu sillimmasiissummut akiliutigisartakkanit tamatigut qaffasinnerusarput.